« فضل اللّه بن روز بهان بن فضل اللّه الامين ابو الخير ابن قاضى باصفهان امين الدين الخنجى الاصل شيرازى ، شافعى ، صوفى معروف به خواجه ملا ، در صحبت گروهى از اساتيد مثل عميد الدين شيرازى بوده و بسلك جمال اردستانى در آمده و در خلوت با او ميگذرانده است . در فنون مختلف عربى و معانى و اصولين ( اصول الدين و اصول الفقه ) و غيرها سر آمد اقران شد . در زندگى حسن سلوك داشت و ايام را با تقشف و توجه ميگذراند ، لطف معاشرت داشت و در طرح مسائل قوى دست بود ، ذوقى سليم داشت و با قناعت خو گرفته بود . با مادرش به قاهره آمد ، در اين جا مادر را از دست داد و به اورشليم و مقام خليل رفت . پير و مرشد او جمال اردستانى در اورشليم درگذشت و فضل اللّه در مراسم تشييع جنازهء او شركت داشت . سپس به مدينه آمد و چند ماهى از سال 887 را در اين جا گذراند ، مرا در اين شهر ملاقات كرد و از اين ديدار بسيار خوشحال شد زيرا پس از جستجوى زياد مرا در قاهره نيافته بود . با اينكه مجالست او با خيضرى مفيد بود ، او از اين مجالست زياد راضى نبود . در روضهء مطهر نبى صحيح بخارى را نزد من خواند و در مجالسى كه من دربارهء اصطلاحات فقهى سخن ميگفتم حضور داشت و شادمان بود . در سرودن مدايح سر آمد ديگران شد و قصيده‌اى دربارهء روز ختم تحصيلاتش سرود و در حضور ما بر سر روضهء مطهر پيغمبر خواند . بيت اول آن چنين است : روى النسيم حديث الاحباء * فصح مما روى اسقام احشائى اين قصيده به خط خوش فضل اللّه با اشعار ديگران هنوز در اختيار من است . قصيدهء ديگرى در ختم صحيح مسلم گفت كه نزد على بن ابى عبد اللّه محمد بن ابى الفرج مراغى ميخواند و اين بيت اول آنست : صححت عنكم حديثا فى الهوى حسنا * ان ليس يعشق من لم يهجر الوسنا اين قصيده نيز به خط فضل اللّه در شرح حال او در « التاريخ الكبير » ذكر شده است . « 1 » در اين تاريخ او را آن چنان كه يافتم وصف كردم و اجازهء كاملى بنام او با اين مقدمه نوشتم : « احمد اللّه فضل اللّه لا يحجد و اشكره فحق له ان يشكر و يحمد و اصلى على عبده المصطفى سيدنا محمد » فضل اللّه به من گفته بود كه ميان سالهاى 850 تا 860 متولد شده است و كتابى دربارهء مناقب پير و مرشدش جمال اردستانى گرد آورده است . سپس مرا در مكه در دوران حج ملاقات كرد ، اعمال حج را بجا آورد و به وطن خود بازگشت . خداى او را به آمال و آرزوهايش برساند . در سال 897 به من خبر آوردند كه در اثر فصاحت بيان و طلاقت زبانش كاتب و مشاور ديوان سلطان يعقوب شده است . » « 2 » دربارهء مرشد فضل اللّه يعنى پير جمال Prof . R . A . Nicholson مقاله‌اى نوشته است . « 3 »

--> ( 1 ) - اين كتاب شايد دنبالهء تاريخ ذهبى سخاوى باشد . ذيل دول الاسلام شامل سالهاى 745 - 1344 ، به بروكلمن ج 2 ص 35 ن . ك . سخاوى ذيلى براى سلوك مقريزى نوشته است . ذيل بروكلمن ج 2 ص 31 . ( 2 ) - الضوء الامع چاپ قاهره شمارهء 580 ذيل نام فضل اللّه بن روزبهان . ( 3 ) - E . G . Browne , A Literory History of Persia , vol II 2291 , pp . 463 - 073 .